Deutsch

15 lat obowiązywania Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych

Europa jest kontynentem różnorodności regionów, tradycji, mentalności, religii i języków. Różne spojrzenia na heterogeniczność i sposoby radzenia sobie z nią, jak i tego skutki silnie kształtują obraz Europy i jej historię.

Zanik języków regionalnych lub mniejszościowych w Europie XX wieku był powodem, dla którego Rada Europy w latach 80. zajęła się kwestią liczby języków, warunkami ich używania oraz prawami użytkowników języków. Rada Europy poszukiwała konkretnych środków służących zachowaniu i promowaniu lokalnego użycia języków mniejszości. Po latach debat i prac grupy ekspertów powstał prawnomiędzynarodowy, regionalny i wielostronny traktat. Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych została sporządzona w Strasburgu w 1992 roku i została przedłożona do podpisana przez państwa członkowskie Rady Europy.

Rzeczpospolita Polska podpisała Kartę 12 maja 2003 roku, ale ratyfikowała ją dopiero kilka lat później. Karta weszła w życie w Polsce 1 czerwca 2009 r. Po uzyskaniu mocy prawnej tekst Karty jest wiążący dla państwa członkowskiego w zakresie, w jakim go ratyfikowało.

Karta tworzy podstawę, na której należy budować konsensus wewnątrz państwa pomiędzy wspólnotami posługującymi się językami regionalnym i mniejszościowymi, a administracją publiczną. Karta jest bardzo ważna dla działalności wszystkich mniejszości narodowych w Polsce i Europie, bo daje odpowiednie gwarancje oraz konkretne wytyczne ochrony i rozwoju języka mniejszości oraz pomaga państwu wypracować normy i zasady, którymi może wspierać ochronę tych języków.

W związku z cyklicznym procesem monitorowania realizacji Karty prowadzonym przez Radę Europy oraz w obliczu ustaleń i zaleceń Komitetu Ministrów Rady Europy, a zwłaszcza powtarzających się zaleceń poprawy sytuacji języka niemieckiego jako języka mniejszości, Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce opracował w 2021 roku pisemne stanowisko zawierające uwagi i postulaty dotyczące realizacji postanowień Karty przez stronę polską z punktu widzenia organizacji Niemców w Polsce (czytaj: “Droga ku pewnej przyszłości języka niemieckiego”). Związek w swoim stanowisku zwrócił uwagę na potrzebę zmiany niektórych kierunków realizacji Karty i zaproponował konkretne rozwiązania. Wyraża on nadzieję na uwzględnienie postulatów w procesie monitorowania, jak i wdrażania zaleceń oraz tworzenia prawa w tym zakresie przez organy RP. Związek zdaje sobie sprawę, że wiele postulatów wymaga dostosowania prawa, ale wraz z całym środowiskiem mniejszości narodowych od dawna uważa, że powinna być na ten temat prowadzona dyskusja, jeśli rzeczywiście po niełatwej historii PRL ma w Polsce być zachowany język niemiecki jako język społeczności pochodzenia niemieckiego, a zwłaszcza w regionach z nim kulturowo związanych: na Śląsku, Pomorzu, Warmii i Mazurach. A to jest właśnie celem Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych oraz deklarowanej polityki mniejszościowej RP.

Organizacje partnerskie

Organizacje członkowskie

Sponsorzy

Przejdź do treści
Ta witryna jest zarejestrowana pod adresem wpml.org jako witryna rozwojowa. Przełącz się na klucz witryny produkcyjnej na remove this banner.